Data e sotme
July 13, 2020

Xhabir Deralla: Zgjedhjet do të jenë me incidente, dhuna nuk është spontane

Inbox7:Z. Deralla , organizata juaj CIVIL ka marrë pjesë me rreth 150 vëzhgues këto zgjedhje. A mund të na thoni se çfarë lloji të parregullsive kanë hasur vëzhguesit tuaj në terren?

Deralla: Ka qenë një numër i madh i parregullsive. Së pari, në qoftë se ju më lejoni që unë do të fillojë me një prej parregullsive më të mëdha në lidhje me sistemin dhe kjo është Lista e votuesëve. Nga kjo listë e dyshimtë dolën shumë parregullsi tjera dhe, në disa raste, kishte njerëz me më shumë se një letërnjoftim që votojnë disa herë. Këto persona janë të vendosur në të njëtat pallate dhe kanë adresa fitkive. Në lidhje me këtë kemi vënë re një numër të madh të paregullësive tjeraqë janë rezultat i kaosit me Listën e votuesëve. Shumë votues tjerë nuk kanë mundur ta realizojnë të drejtën e votës pasi u është ndërruar vendvotimi. Anëtarë familjeve të cilët për vite dhe dekada kanë votuar në një vendvotim, bashkëshortët që jetojnë së bashku njëzet vjet në një apartament, në këto zgjedhje u është thënë se duhet të votojnë në vendvotime të ndryshme. Këto janë gjëra që ndikojnë në cilësinë e ditës së votimit apo në tërë procesin zgjedhor. Dita e zgjedhjeve kaloi me një seri të parregullsive, edhe pse unë do të them se shkoi relativisht qetë pasi nuk pati dhunë fizike. Nga ana tjetër, prapë do të thosha se kishte edhe dhunë pasi u sulmua një përfaqësues i lartë i opozitës nga ana e një funksionari të koalicionit qeverisësnë një vendvotim që është tmerri i demokracisë në çdo zgjedhje. Ka pasur shumë mospërputhje të tjera si shkelje të heshtjes zgjedhore, ryshfet, korruptim i trupit zgjedhor, presion, shantazh, premtimin e vendeve të punës dhe përfitime tjera. Pra, nuk do të fitoni diçka nëse votoni vetëm ju por nëse me vete merrni sa më shumë njerëz të afërt, familjet e tyre, miqtë e tyre, fqinjët e tyre.

Inbox7: A mund t‘i konkretizoni komunat ku ndodhën këto parregullsi?

Deralla:Mund të them se edhe në komunat ku ka pasur një pjesëmarrje të ulët , pra në ato me popullatë shumicë shqiptare, kemi vërejtur parregullsi sepse partia në pushtet që bëri thirrje për një bojkot ka kryer një lloj presioni ndaj elektoratit që të mos votojë. Përndryshe, të gjitha komunat në Shkup, veçanërisht urbane dhe metropolitane, janë vënë re parregullsi, shumica prej tyre janë me të vërtetë serioze . Paregullsijanë shënuar në Veles, Kumanovë, Strumicë, Dellçevë, Shtip, Manastir, Ohër, Kriva Negotinë, Prilep… Unë do të them praktikisht të gjitha. Ka pasur parregullsi të vërejtura në zonat rurale. Shumica parregullsivekanë një trend në rritje në zonat urbane, të paktën për raundin e parë të zgjedhjeve presidenciale. Mendoj se kjo shifër do të rritet. Presioni do të rritet ashtu si afrohet ditae zgjedhjeve, kur përputhen parlamentaret me zgjedhjet presidenciale. Dhuna do të rritet kurse me qëllim që vëmendja të orientohetçështje tjera, apo për të bërë presion mbi të gjithë elektoratin.

Inbox7:Në bazë të parregullsive që ju keni hasur, a keni ndonjë përllogaritje se sa gjendja në teren përputhet me numrin e votuesëve në Listën zgjedhore. E kam fjalën në përgjithësi në të gjitha komunat

Deralla: Kjo është disi e vështirë për ta përcaktuar një organizatë jo-fitimprurëse. Ne mund të dukemi si organiyatë e madhe, por në fakt jemi relativisht vegjël. Nuk mund ta nxjerrim këtë numër pasi nuk kemi instrumente në dorë, nuk i kemi institucionet në dorë. Këtë duhet ta bëjë një institucion serioz, por në qoftë se vendos për të punuar në mënyrë profesionale, jo në pranga të partisë. Por në fund të fundit , ne mund të bëjë disa vlerësime . Vlerësimi ynë është se numri i votusëve është më i madh sesa ai real.

Inbox7: Një vlerësim i Juaji se sa dallon numri i votuesëve në teren nga ai në Listën zgjedhore?

Deralla:Sipas lajmërimeve të qytetarëve dhe nga numrat që lexojmë në raportet e vëzhguesve tanë, mund të ju them se dallimi është me mijëra votues. Megjithatë, kjo shifër është e rivendosur dhe është supozimi im personal. Mbase shifra është shumë e lartë.

Inbox7: Ju mendoni se kjo gjendje do të ndikojë në raundin e dytë ?

Deralla: Absolutisht do të ndikojë, siç ndikoi në raundin e parë, siç u reflektua në zgjedhjet e kaluara në 2013-ën dhe 2011-ën. Ne i monitorojmë proceset zgjedhore nga viti 2008 e këndej. Këtë vit në mënyrë më drastike u pa se Lista zgjedhore është seriozisht e keqe dhe do të ndikojë seriozisht të gjithë procesin zgjedhor dhe më pas do të ndikojë në tërë procesin demokratik.

Inbox7:Në një nga ueb-faqet jeni karakterizuar si grushti kryesor i LSDM-së monitoriminezgjedhjeve. Si i komentoni këto vlerësime?

Deralla: Kam shkruar edhe në Facebook se “Kurir” praktikon një gazetari “kosmodisk”, që duket shkel e shko, por funksionon. Për mua kjo është qesharake, edhe pse efektet apo pasojat e gazetarisë së tillë janë të rrezikshme për demokracinë. Gazetarët e tillë janë të përfshirë në një praktikë të krimit shumë të rëndë. Të paktën për mua është një profesion fisnik dhe sot e kësaj dite mbetet i shenjtë për mua. Një herë gazetar, gjithmonë gazetar. Është me të vërtetë e trishtëkjo që gazetarët bëjnë me gazetarinë, jo të gjithë natyrisht. Me të vërtetë është heroike atë që bëjnë një numër i madh i gazetarëve profesionistë që punojnë te një numër i vogël i mediave. Dëshiroj ta dinë se e kanë respektin tim dhe mbështetjen në çdo kohë.

Inboks7:Sadallojnë këto nga zgjedhjet e mëparshme presidenciale?

Deralla: Një ndryshim i rëndësishëm është se në zgjedhjet e kaluara presidenciale ka pasur të paktën disa debate midis kandidatëve presidencialë. Debati këtë vit u la jashtë fushatës, me përjashtim të një debati relativisht të parëndësishëm. Unë jam duke folur në lidhje me vendosjen e pozitës së institucionit, e cilanuk siguron cilësi debatuese. Për më tepër, dallimi është se parregullsitë janë ngritur në një nivel më të lartë të sistemit. Në qoftë se zgjedhjet e fundit presidenciale dhuna strukturore ishte e pranishëm, por nuk ishte vendimtare, në këto zgjedhje kjo dhunë është reflektiar si e organizuar në çdo segment të procesit politik zgjedhor. Dallimi është se ne kemi paregullësi më cilësore zgjedhore.

Inbox7:A prisni incidente në ditën e zgjedhjeve presidenciale dhe parlamentare?

Deralla: Unë shpresoj se nuk do të ketë incidente. Unë shpresoj se institucionet do të gjejnë forcë të paktën në këto pak ditë të mbetura për të bërë të mundur që të ketë zgjedhje dinjitoze, edhe pse unë dyshoj në këtë. Sa për incidentet, për fat të keq do t’i ketë. Pavarësisht se neve na duket si dhunë spontane, megjithatë kjo dhunë nuk është spontane.

Inbox7:Cilat vende, sipas Jush, do të jenëmë kritike në ditën e zgjedhjeve?

Deralla:Mjediset urbane janë më të lehta për të marrë informata, por nga ana tjetër mjediset rurale janë teren më i përshtatshëm për parregullësi. Atje ka mbaruar puna e zgjedhjeve. Parregullsitë aty kanë ndodhur kohë më parë. Në ditën e zgjedhjeve vetëm se doekzekutohon pjesët përfundimtare të planit. Kjo mund të jetë shpërthyese në planin ndëretnik. Dhe organizata ime do të punojnë t’i evitojë këto rreziqe. Është e mundur të ndodhin incidente në periudhën para mbylljes së vendvotimeve. Shpresoj që, pas ditës së zgjedhjeve, ata do të jenë në pushtet nuk do të shfaqin fuqinë siç e kanë manifestuar në zgjedhjet e kaluara. Nuk ka rëndësi nëse ishte një aksident apo jo, një festë paszgjedhore përfundoi me një fatalitet, apo në raste të tjera ku zgjedhjet përfunduan me arrestime spektakolare anëtarëve të opozitës. Dita e raundit të dytë të zgjedhjeve presidenciale apo parlamentare do të jetë shumë e tensionuar. Këtë gjithë e dimë. Atë që mund të them se në qytetet e mëdha mund të ketë parregullsi serioze, pasi kanë edhe numër më të madh të votuesëve.

zafirova.zafirova@gmail.com